CRM'de Silinen Kayıt Geri Gelir mi? Çöp Kutusu, Yedekleme ve Geri Dönüş Testi

Kayıp derken kastedilen şey her seferinde başka. Ayırt edilmesi gereken en az dört durum var ve her birinin kurtarıcısı ayrı bir katman.

Kayıt silindi. Listede yok. Kurtarıcısı geri dönüşüm kutusu.

Kayıt duruyor ama içindeki değer yanlış. Üstüne yazıldı. Silinen bir şey olmadığı için çöp kutusunda aranacak bir şey de yok; bakılacak yer değişiklik geçmişi.

Toplu bozulma. Tek bir kayıt değil, bir nesnenin binlerce satırı birden etkilendi. Burada tek tek düzeltmek gerçekçi olmaktan çıkar ve konuşma yedeğe gelir.

Donanım arızası. Disk öldü. Bunun insan hatasıyla hiçbir ilgisi yok ve kurtarıcısı da bambaşka bir katman.

Aşağıdaki tablo bu katmanların her birinin neyi kurtardığını ve, asıl önemlisi, neyi kurtarmadığını gösteriyor. İkinci sütun kadar üçüncü sütuna da bakın; satın alma görüşmelerinde konuşulmayan sütun odur.

Silme, kaybın yalnız bir biçimi. Diğeri daha sessiz: kayıt yerinde duruyor, listede görünüyor, ama içindeki değer yanlış. Toplu güncelleme yanlış filtreyle koştu; bir içe aktarma yanlış sütunu eşledi; bir kullanıcı doğru kaydın yanlış alanına yazdı. Bu kayıp fark edilene kadar aylar geçebilir, çünkü ekranda eksik bir şey yoktur.

Bu durumda çöp kutusunun yapacağı bir şey yok. Bakılacak yer alan bazlı değişiklik geçmişidir: mevcut bir kayıtta bir alanın değeri değiştiğinde (toplu güncelleme ve içe aktarmanın güncelleme modu dâhil) eski değer, yeni değer ve değişikliğin zamanı kaydın üstünde saklanır; korumalı alanlarda değerler yerine yalnız bir işaret tutulur. Kaydın ilk oluşturulması (içe aktarmayla ya da API ile yeni oluşturulan kayıtlar dâhil), birleştirmede alt kayıtların taşınması ve sistemin arka planda yaptığı bazı toplu güncellemeler bu geçmişe girmez. İz otomatik olarak silinmez.

İki sınırını da yazalım, çünkü ikisi de alıcının kararını değiştirir.

Birincisi: bu bir geri alma düğmesi değil. Eski değeri görürsünüz; geri yazmak elle yapılan bir iştir. Üç kayıtta kolay, üç bin kayıtta bir iş kalemidir.

İkincisi: bu iz «değiştirilemez» değildir. Sıradan bir veritabanı tablosudur ve yumuşak silme sütunları vardır. Veritabanında doğrudan yapılan yazımlar bu ize girmez ve ekibimiz, destek talebi üzerine bir kaydın geçmiş satırlarını veritabanından silebilir; ürün içinde bunu yapan bir kullanıcı yolu yok. Denetim izini kurcalanamaz bir kanıt gibi anlatmıyoruz, çünkü ölçüm bunu göstermiyor.

Yedek almak bir şey, o yedeğin gerçekten geri yüklenebildiğini bilmek başka şey. Aradaki farkı kapatan tek şey denemektir; ve «yedeklerimizi test ediyoruz» cümlesi, arkasında bir tarih ve bir sonuç yoksa bir ölçüm değil bir niyet beyanıdır.

Bir sağlayıcı size «yedeklerimizi düzenli olarak test ediyoruz» diyorsa sorulacak soru şudur: en son ne zaman, neyi kapsadı ve sonuç neydi? Bu sorulara somut cevap veremeyen bir test, yapılmamış sayılır.

Rapitek CRM'deki cevap: yedekler 6 saatte bir alınır, şifreli kopyası ayrı bir konumda tutulur. Geri yükleme elle yapılan tatbikatlarla doğrulanır; son tatbikat 6 Ekim 2026.

Ölçtüğümüz sunucuda RAID1 kurulu iki NVMe disk var; işletim sistemi Ubuntu 24.04 LTS. RAID1 bir diskin donanım olarak ölmesine karşı çalışır ve yalnızca ona karşı çalışır. Yanlışlıkla silinen bir kayıt aynanın iki tarafına da aynı anda yazılır; ayna, hatayı da eş zamanlı kopyalar. RAID bir yedek değildir ve ölçüm tablomuzda ayrı bir satır olarak durmasının sebebi de budur.

Bir katman daha var ve o tamamen sizin tarafınızda: verinizin sağlayıcıdan bağımsız, sizde duran bir kopyası. Bu kopya yukarıdaki dört katmanın hiçbirinin yerini tutmaz, ama dördü de aynı anda işe yaramadığında elinizde kalan tek şey odur.

Müşteri adayından teklife, faturadan göreve CRM'deki kayıtlar REST API ile okunup yazılır; alan yapısı da dışarıdan görülür. Ölçtüğümüz şey bu erişimin var olduğu ve dışarıdan kullanıldığı; düzenli bir dışa aktarımı sizin adınıza kurduğumuzu iddia etmiyoruz. Böyle bir kopyayı istiyorsanız bunu keşif kapsamına yazmak gerekir.

• Güvenlik: veri konumu, şifreleme ve erişim katmanının ölçülmüş hâli.
• SaaS nedir: bir yazılımı kiralamanın veri üzerindeki sonuçları.
• Satış hattı (pipeline) nedir: kayıt geçmişinin satış tahmininde ne işe yaradığı.
• Rapitek CRM ürün sayfası: nesneler, denetim izi ve API yüzeyi.